22.04.2026r. 

23.04.2026r. 

Temat: „Zazdroszczę tej, co dzisiaj rano mną była" - historia zbrodniarki.

Cele:

1. Rozmawiam o zbrodniach popełnionych przez główną bohaterkę dramatu. 

2. Określam cechy charakteru i usposobienie Balladyny.

3. Nakreślam drogę bohaterki do upragnionego celu.

4. Interpretuję utwór w kontekście moralności podejmowanych przez bohaterkę decyzji. 

5. Poznaję pojęcia tragedia, tragizm i konflikt tragiczny. 

1. Aktywne wprowadzenie:

        a. Jaka może być zbrodnia?

        b. Czym różni się zbrodnia z premedytacją od zbrodni w afekcie? Która z nich pasuje do historii Balladyny i dlaczego? 

        c. Czy wiecie, czym jest "kainowe znamię" - jaki ma to związek z Balladyną? 

Kainowe znamię (kainowe piętno) to piętno zbrodniarza, mordercy, bratobójcy lub zabójcy rodaka. Określenie nawiązuje do Starego Testamentu – kiedy Kain zabił swojego brata Abla, Bóg naznaczył go znamieniem na czole, żeby nikt go nie zabił.

2. Balladyna - kobieta ambitna czy zbrodniarka? 

        a. Jaka była Balladyna wobec innych osób?

        b. Jakie miała usposobienie? 

        c. Jakie cechy charakteru możemy przypisać tej bohaterce? 

        d. Co Balladyna zyskuje dzięki małżeństwu z Kirkorem? 

        e. Dlaczego Kirkor musiał wyjechać? Czego zażyczył sobie przed wyjazdem? Jak Balladyna reaguje na jego wyjazd?

        f. Jak Balladyna zrywa więzy ze swoją przeszłością?

        g. Jaki wpływ na Balladynę ma znajomość z Kostrynem?

        h. Jak wyglądała droga Balladyny do korony? Narysujcie schody lub spiralę zbrodni i uzupełnijcie rysunek odpowiednimi informacjami. 

        i. Motywy zbrodni - karta pracy (s. 52)

        

3. Przepowiednie Goplany:

        a. Wklejka:

        b. Czy słowa Goplany mają moc sprawczą? 

Słowa Goplany mają siłę sprawczą. W znaczący sposób wpływają na odczucia Balladyny. Goplana rzuca na dziewczynę rodzaj klątwy, najpierw po to, aby wywołać w niej wyrzuty sumienia i lęk przed konsekwencjami popełnionej zbrodni (nimfa oczekuje, że Balladyna pożałuje swego czynu, a ów żal stanie się czynnikiem sprawczym pozwalającym przywrócić Alinę do życia), a potem, by ją ukarać za zbrodnię i egoizm.

4. Sprawiedliwe wyroki, boskie wyroki:

        a. Odnajdźcie fragment mowy tronowej Balladyny - akt V, scena 4: w jaki sposób nowa królowa przedstawia się swoim poddanym? Zapiszcie wnioski w formie notatki. 

• uznaje się za godną korony (zaszczyt, który dawno by się jej należał, gdyby urodziła się na królewskim dworze) 
• chce od tej chwili odrzucić przeszłość jak zatrutą połówkę jabłka 
• pragnie po śmierci oddać cześć ciału Kirkora, wyznaje, że był jej mężem
• ogłasza, że resztę swych win wyzna księdzu na spowiedzi 
• przysięga być sprawiedliwą bez względu na okoliczności

        b. Jaki powinien być władca? Czy Balladynie możemy przypisać takie cechy? Czy ma zadatki na dobrego władcę? 

        c. Jakie zadanie postawiono przed Balladyną?

„Zwyczajem kraju jest, mościa królowo,

Wydawać wyrok choćby sprawiedliwy nad nieznanym

I zawieszony miecz trzymać nad głową

Tego zbrodniarza, aż będzie schwytanym

I da mu gardło”.

        d. Jaki był efekt jej wyroku? Kogo skazuje tak naprawdę? 

„Król-kobieta piorunem boskim zestrzelony”.

        e. Jaką rolę odgrywa przyroda w procesie?

Przyroda staje się strażnikiem sprawiedliwości, narzędziem w ręku Boga, który czuwa nad porządkiem świata. Przyroda potrafi wymierzyć człowiekowi karę, jeli ktoś złamie jej prawa i naruszy równowagę między dobrem a złem.

Według niepodważalnych praw rządzących światem zbrodniarza zawsze czeka zasłużona kara.

        e. Dlaczego Balladyna wydała sprawiedliwy wyrok, zamiast nadal ukrywać swoje zbrodnie?

• osiągnęła swój cel, chciała teraz postępować uczciwie 
• chciała, żeby poddani ją szanowali 
• nie mogła dłużej znieść wyrzutów sumienia 
• wiedziała, że nie pozostanie bezkarna, gdyż nie ma winy bez kary 
(wydała wyroki świadomie, po długim milczeniu)

        f. Dlaczego Balladyna, mimo że uczciwie osądziła zbrodnie, musiała zginąć? 

        g. Czego uczy historia Balladyny? Jakie nauki i przestrogi można wyciągnąć z tego dramatu? 

        h. Jaki dostrzegacie związek między tragedią Słowackiego a balladą Mickiewicza pt. „Świtezianka”?

        i. Czy Balladynę można nazwać postacią tragiczną? 

WAŻNE POJĘCIA:

Tragizm (według Słownika Języka Polskiego)

1. Cecha sytuacji lub zdarzenia, które prowadzą do nieuchronnej klęski. 

2. Splot nieszczęśliwych okoliczności stwarzających sytuację bez wyjścia.

Konflikt tragiczny to istnienie dwóch równorzędnych racji, pomiędzy którymi nie sposób dokonać wyboru. 

Jak jest z Balladyną? Do zabicia siostry dochodzi trochę przez przypadek: pod wpływem emocji, w afekcie. Kolejne zbrodnie Balladyna popełnia już świadomie, z premedytacją. Jednak dopiero w piątym akcie dziewczyna dojrzewa do uznania swoich czynów za winę. Tym samym dojrzewa do uznania konieczności kary. Przyjmuje panującą nad światem normę moralną. Ta tragiczna postać uwikłana jest w konflikt między żądzą władzy a wewnętrzną moralnością i sumieniem. Tragiczne w jej postaci jest rozdarcie między pragnieniem władzy a potrzebą wyznania win. W dramacie nie zostaje jej jednak dana szansa zadośćuczynienia. Moment wzięcia odpowiedzialności za popełnione zbrodnie jest jednoznaczny z wydaniem na siebie śmiertelnego wyroku. Zło nie może pozostać bezkarne.

https://wordwall.net/pl/resource/6293708/polski/dramat

5. Za czy przeciw? 

        a. Spróbuj opowiedzieć się po jednej ze strony: oskarżyciela lub obrońcy Balladyny i zapisz w zeszycie przynajmniej trzy argumenty popierające Twoje stanowisko. Możesz skorzystać ze schematu:

Opinia oskarżyciela

Balladyna zasłużyła na karę śmierci, ponieważ: 

-

-

-

Opinia obrońcy

Balladyna nie zasłużyła na karę śmierci, ponieważ:

-

-

-

6. Kreatywne zadanie z lektury:

        a. Przygotuj list gończy, który pomógłby ująć zbrodniarkę. Umieść w nim:

- imię poszukiwanej, 

- rysopis, portret

- znaki szczególne, 

- napisz, o co jest podejrzana; czy jet niebezpieczna, 

- podaj, gdzie należy zgłosić ewentualną wiedzę o podejrzanej,

- zachęć do współpracy,

- podpisz swój list

16.04.2026r. 

21.04.2026r. 

Temat: W scenerii baśniowej, w czasie legendarnym. Niezwykłość świata przedstawionego w „Balladynie” Juliusza Słowackiego.

Cele:

1. Poznaję, czym jest tragedia.   

2. Opowiadam o czasie i miejscu akcji w dramacie.

3. Wskazuję elementy baśniowe, legendarne i historyczne w lekturze. 

4. Określam podstawy niezwykłości świata stworzonego przez Słowackiego. 

1. Określamy czas i miejsce akcji w dramacie:

        a. Kiedy i gdzie dzieją się wydarzenia ukazane w utworze? 

        b. Z jakimi historycznymi wydarzeniami kojarzy Wam się ta miejscowość? 

        c. Co wiemy o jeziorze Gopło? 

        d. Jaka jest przestrzeń opisana przez Słowackiego? 

        e. Co decyduje o niezwykłości i cudowności świata przedstawionego?

2. Bohaterowie:

        a. https://wordwall.net/pl/resource/1978520/balladyna-postacie

        b. Wklejka: 

        c. Czy postacie fantastyczne wpływają na świat rzeczywisty? Uzasadnijcie odpowiedź. 

        d. Określamy relacje rodzinne:

            * W jaki sposób Wdowa traktowała swoje córki?

            * Jak siostry traktują siebie nawzajem?

            * Jaki stosunek do matki ma Alina, a jaki - Balladyna? 

 3. Świat dramatu:

        a. Karta pracy 

4. Symbolika w dramacie:

        a. Karta pracy:

    

        b. Symbolika na plakatach - interpretacja grafik:

W jaki sposób elementy graficzne na plakatach wiążą się z utworem? 

5. Słowacki - mistrz słowa:

        

        a. Karta pracy:

16.04.2026r. 

Temat: Twórca i jego dzieło: Juliusz Słowacki "Balladyna". 

Podręcznik s. 265-273

Cele:

1. Klasyfikuję utwór jako dramat 

2. Rozumiem, czym jest tragedia 

3. Podaję wyznaczniki dramatu 

4. Wskazuję elementy historyczne i kulturowe mające wpływ na twórczość poety 

5. Objaśniam, kto miał wpływ na życie pisarza i jakie wydarzenia ukształtowały jego twórczość 

6. Gromadzę i porządkuję materiał rzeczowy potrzebny do tworzenia wypowiedzi

7. Sporządzam notę biograficzną 

8. Rozwijam umiejętność argumentowania 

9. Formułuję własną opinię 

1. Zapoznanie z informacjami biograficznymi o Juliuszu Słowackim:

        a. Twórca i jego dzieła - s. 265 

        b. O autorze:

Juliusz Słowacki urodził się 4 września 1809 w Krzemieńcu na Ukrainie. Był jedynym synem młodej szlachcianki Salomei z Januszewskich (miała 17 lat!) i 35-letniego profesora literatury w krzemienieckim gimnazjum – Euzebiusza Słowackiego.

Ojciec poety był pracowity i ambitny. Tłumaczył francuskie utwory literackie, trochę pisał (poezję w stylu klasycystycznym) a w roku 1811 zaczął wykładać w Uniwersytecie Wileńskim. Ale nie trwało to długo. W roku 1814 umarł na gruźlicę.

Pierwszą szkołą przyszłego poety było gimnazjum w Krzemieńcu, ale gdy jego matka wyszła ponownie za mąż (za profesora medycyny, Augusta Bécu), wyjechał z nią do Wilna i zaczął chodzić do gimnazjum przy uniwersytecie. Drugie małżeństwo Salomei też skończyło się nieszczęśliwie – profesor Bécu zginął, rażony piorunem.

W salonie państwa Bécu goszczą ciekawi ludzie – wśród nich poeci: Odyniec i Mickiewicz. Młody Słowacki uwielbia jego wiersze, sam też próbuje pisać. Pokazuje Mickiewiczowi swoje utwory – poeta wyraża się o nich z aprobatą.

        c. Relacje z innymi:

Juliusz nie potrafi nawiązywać kontaktów uczuciowych. Ma tylko jednego przyjaciela – Ludwika Spitznagla, którego ogarnia taki ból świata (Weltschmertz), że popełnia samobójstwo. Dla Juliusza to cios.

Nie wiedzie mu się też w miłości. Podoba się dziewczętom, ale zakochuje się nieszczęśliwie w o sześć lat starszej Ludwice Śniadeckiej.

Juliusz jest studentem Uniwersytetu Wileńskiego – studiuje nielubiane przez siebie prawo. To wybór matki, która marzy, by zrobił karierę urzędniczą.

 29 listopada wybucha powstanie, ale Słowacki włącza się do niego tylko piórem. W trakcie jego trwania wyjeżdża za granicę.

W 1830 roku Słowacki dociera do Drezna. Ledwie zdąży się zaaklimatyzować wśród polskiej emigracji (znała jego powstańcze utwory!) z Polski przybywa kurier powstańczego rządu z listami, które należy natychmiast dostarczyć do Londynu i Paryża. Poeta bez wahania podejmuje się, że to zrobi.

Paryż z początku wcale mu się nie podobał. Jednak po upadku powstania napływa do niego coraz więcej Polaków. Wiedzie życie salonowca, kokietuje i rozkochuje w sobie damy…

W Rzymie poznał Zygmunta Krasińskiego

– zaprzyjaźnią się na długie lata, zaś w wakacje wyruszył ze znajomymi Polakami (i przy ich finansowym wsparciu) w długą, trwającą prawie rok podróż po krajach otaczających Morze Śródziemne.

W 1838 roku powrócił do Paryża. Poznał Joannę Bobrową, z którą połączyły go miłość i przyjaźń. Te uczucia przetrwały do jego ostatnich chwil.

Wiosną 1848 roku w Wielkopolsce wybuchło powstanie przeciwko Prusom. Słowacki od dawna starał się o zgodę na wjazd do Polski. Ma szczęście – dostałe ją w tak ważnej chwili. Przybył do Poznania.

Po miesiącu policja pruska zmusiła go do wyjazdu, ale poeta nie opuścił ziem polskich. Pojechał do Wrocławia, gdzie czekała na niego matka. Po trzech tygodniach musiał wrócić do Francji.

Gruźlica robiła zastraszające postępy. Na kilka tygodni przed śmiercią odwiedziła go Joanna Bobrowa.  Słowacki umarł 3 kwietnia 1849 roku. Został pochowany na cmentarzu Montmartre. Jego pogrzeb zgromadził nie więcej niż 30 osób. 

        d. Ciekawostki:

Słowacki twierdził, że pamięta swoje narodziny i pierwsze słowa wypowiedziane przez jego matkę

Żył 39 lat i miał 187 cm. wzrostu.

Kopalnia Soli w Wieliczce: Na poziomie III, około 125 metrów pod powierzchnią ziemi, znajduje się... Komora Juliusza Słowackiego. Należy ona do kompleksu noclegowego kopalni.

Ci, którzy zdecydują się na rezerwację jednego z 48 łóżek, mogą czytać utwory Słowackiego przed snem. Spędzenie nocy w magicznym miejscu, któremu patronuje jeden z najwybitniejszych polskich poetów, jest niezwykłym przeżyciem. Warto wówczas mieć przy sobie egzemplarz jednego z utworów Słowackiego i sprawdzić, czy w podziemiach śni się na przykład... Balladyna.

        e. SŁOWACKI - POETA NIEZROZUMIANY I NIEDOCENIANY ZA ŻYCIA:

Kiedy żył, nie był doceniany przez odbiorców. Tylko nieliczni poznali się na jego talencie. Zył niestety w cieniu wielkiego Adama Mickiewicza, z którego poglądami się nie zgadzał, co bardzo nie podobało się fanom wielkiego poety. Do legendy literackiej przeszedł tzw. pojedynek wieszczów, który odbył się 25 grudnia 1840 roku w Paryżu. Podczas przyjęcia Słowacki rzucił Mickiewiczowi wyzwanie, improwizując wiersz. Odpowiedź starszego kolegi była tak poruszająca, że wszyscy obecni popłakali się. Do dziś jednak trwają spory, kto wygrał pojedynek, tym bardziej że świadkowie wspominają, że po wszystkim dwaj rywale objęli się serdecznie i porozmawiali szczerze o swych dawnych zatargach.

💥Na podstawie poznanych informacji uzupełnij notatkę:

Juliusz Słowacki urodził się w 1809 roku w ................................................................................... 

Już od dziecka chorował na ......................................................... . Dorosłe życie spędził na emigracji. Przebywał m.in. w .....................................................................................................
Na stałe mieszkał w ............................................, gdzie doszło do jego  spotkania z ............................................................................... także przebywającym na emigracji. Zmarł w 1849 roku. Obecnie prochy Juliusza Słowackiego spoczywają w ....................................................................

2. Zapoznanie z infografiką o Balladynie:

        a. Geneza utworu:

Badacze twórczości Słowackiego przypuszczają, iż postać Balladyny powstała pod wpływem twórczości Szekspira, zwłaszcza Makbeta. Dodają również, iż na powstanie tragedii wpłynął też sposób odbioru historii przez całe pokolenie romantyków. Była ona dla nich nie tylko konkretnymi wydarzeniami z przeszłości, ale przede wszystkim głosem wyrażającym ogólne, boskie zasady. Stąd też w wielu romantycznych utworach pojawiały się postaci fantastyczne, baśniowe.

Słowacki napisał "Balladynę" w 1834 roku w Szwajcarii, ale opublikował ją dopiero w 1839 roku. Miała ona stanowić pierwszą część cyklu sześciu dramatów poświęconym legendarnym dziejom Polski. Jednak ostatecznie powstała tylko jeszcze jedna część "Lilla Weneda". Tytuł i imię głównej bohaterki - Balladyna nawiązują do popularnego wtedy gatunku utworów - ballady. W tym utworze obok świata rzeczywistego istnieje świat nadprzyrodzony. 

Pierwsza wzmianka o Balladynie pojawiła się w liście do matki z 18 grudnia 1834:

"(...) Od ostatniego mego listu (...) napisałem nową sztukę teatralną - niby tragedię pod tytułem Balladina. Z wszystkich rzeczy, które dotychczas moja mózgownica urodziła, ta tragedia jest najlepszą - zwłaszcza że otworzyła mi nową drogę, nowy kraj poetyczny, nietknięty ludzką stopą, kraj obszerniejszy niż ta biedna ziemia, bo idealny. Zobaczysz kiedyś, Mamo kochana, co to za dziwna kraina - i czasy. Tragedia cała podobna do starej ballady, ułożona tak, jakby ją gmin układał, przeciwna zupełnie prawdzie historycznej, czasem przeciwna podobieństwu do prawdy. Ludzie jednak, starałem się, aby byli prawdziwymi i aby w sercu mieli nasze serca..."

Fascynacja: 

- ludowością, 

- średniowieczem,

- dawnymi legendami i baśniami,

- pradziejami Słowiańszczyzny,

- twórczością Williama Szekspira („Makbetem” oraz „Snem nocy letniej”)

3. Poznajemy utwór:

        a. Sprawdźcie, ile zapamiętaliście: https://wordwall.net/pl/resource/3128632/polski/balladyna

15.04.2026r. 

Temat: Chcę mówić skutecznie. Etyka wypowiedzi.

Podręcznik s. 280-281

Cele:

1. Wyszukuję i porządkuję informacje 

2. Określam, na czym polega grzeczność językowa i stosuję ją w wypowiedziach 

3. Przeprowadzam wnioskowanie, uzasadniam swój sąd

4. Wyjaśniam, czym jest perswazja i manipulacja językowa 

5. Tłumaczę, na czym polega etyka językowa

6. Uczę się wypowiadać swoje opinie 

1. Aktywne wprowadzenie:

        a. Co to jest etyka?

ETYKA: 

1. «ogół zasad i norm postępowania przyjętych w danej epoce i w danym środowisku»

2. «nauka o moralności»

        b. Czy zdarzyło Ci się powiedzieć nieprawdę, lub coś przemilczeć? 

        c. Jak się czujesz, gdy dowiadujesz się, że ktoś celowo wprowadził Cię w błąd?

        d. Ile razy wydawało Ci się, że Twoi rozmówcy nie są wiarygodni?

        e. Czy wyczuwasz różnicę między komplementem a pochlebstwem? 

2. Zapoznanie się ze znaczeniem pojęcia etyka językowa:

        a. Grzeczność językowa: werbalna i niewerbalna - czym się różnią?

        b. W języku polskim istnieją formy grzecznościowe, które stosujemy w odpowiednich sytuacjach:  

            * GDY MÓWIMY O OSOBACH DOROSŁYCH LUB SIĘ DO NICH ZWRACAMY, UŻYWAMY WYRAZÓW PAN, PANI, PANOWIE, PANIE, PAŃSTWO.

            *W SYTUACJACH OFICJALNYCH MOŻNA DODAWAĆ TYTUŁY NAUKOWE, SŁUŻBOWE LUB ZAWODOWE, NP. PANIE INŻYNIERZE, PANI PROFESOR, PANIE DOKTORZE.

            *KIEDY ZWRACAMY SIĘ DO KOGOŚ BEZPOŚREDNIO, WYRAZY PAN, PANI, PAŃSTWO POPRZEDZAMY SŁOWEM PROSZĘ, NP. PROSZĘ PANA, PROSZĘ PANI, PROSZĘ PAŃSTWA.

            *GDY CHCEMY, ABY POLECENIE, PROŚBA LUB ŻYCZENIE ZOSTAŁY WYRAŻONE W SPOSÓB DELIKATNY, UŻYWAMY FORM TRYBU PRZYPUSZCZAJĄCEGO, NP. BYŁBYM WDZIĘCZNY, GDYBY PAŃSTWO SIĘ NIE SPÓŹNILI, CZY MOGŁABY PANI PRZECZYTAĆ TO JESZCZE RAZ?

        c. 

3. Odczytanie informacji na temat pojęć perswazja i manipulacja, określenie różnic między nimi:

        a. Zadanie:

Przeanalizujcie kolejne wypowiedzi. Które z nich są zgodne z zasadami etyki słowa, a które nie? Uzasadnijcie swoje opinie.

 

• Dostałaś szóstkę ze sprawdzianu, fiu, fiu, ale z  ciebie kujonka. Gratki! Nie masz życia poza szkołą, co? 

• Jakim trzeba być ignorantem, żeby się tak zachować! 

• Zauważyłam, że spóźniłeś się na lekcję. Nie podoba mi się to. Umówiliśmy się, że nie będziesz się spóźniać. Bardzo by mi zależało, żebyś przychodził o czasie. 

• Tracimy tutaj tylko czas. Chyba sam nie wierzysz w to, co mówisz.

4. Aktywne zakończenie:

        a. https://wordwall.net/pl/resource/2469177/polski/etyka-j%C4%99zykowa

        b. https://wordwall.net/pl/resource/11731196/polski/manipulacja-i-perswazja

        c. https://wordwall.net/pl/resource/38595553/perswazja-czy-manipulacja